Paranın güvencesi

Bu hafta üç kurum sarsıldı. Güvencenin bir kısmı resmi kayda, bir kısmı yalnızca kurumun sözüne dayanıyordu.

Kanıt olgunluğu: YAKIN TAKİP

Bu yazıyı üç soru yönlendiriyor. Başlıkların altında gerçekte ne oldu? Neden aynı hafta birkaç yerde benzer bir soru doğdu? Bedeli kim taşıyor?

IParaguay: kurala bağlı bir eşik

Önce mevduat sahibinin gözünden bakalım. Paraguay Merkez Bankası (BCP), Ueno Bank için çözümleme sürecini başlattı. Karar 2 Kasım’da, kurulun oybirliğiyle alındı. Tetikleyici, sermaye yeterliliğinin asgari düzeyin yarısının altına düşmesiydi.

Bu bir resmi kayıt ve olay teyitli. Kayıtta kararın tarihi, oybirliği ve eşik yazıyor. Kaç mevduat sahibinin etkilendiği ise yazmıyor. Sürecin nasıl sonuçlanacağı da henüz belli değil.

Mevduat sahibi için kayıt bir şeyi kesinleştiriyor. Süreç başladı. Ne kadar süreceğini ve kaç kişiye dokunacağını ise henüz söylemiyor.

Çözümleme, bankanın kapandığı anlamına gelmiyor. Merkez bankasının yasada tanımlı bir süreci başlattığı anlamına geliyor. Mevduat güvencesinin kapsamını merkez bankası kendi duyurusunda açıkladı. O metni Yansıma bölümünde birebir aktarıyoruz.

Bir benzetme yardımcı olabilir. Binalardaki yangın alarmı, duman belirli bir yoğunluğa ulaşana kadar çalmaz. Eşik aşılınca alarm kurala göre çalar ve müdahale başlar. Kimse “çalsın mı” diye ayrıca karar vermez.

Banka profesyoneli için soru farklı. Risk ve sermaye ekipleri bu eşiğe ne kadar uzakta olduklarını hangi sıklıkla raporluyor? Eşiğin kendisi biliniyor. Uzaklığın ne kadar düzenli izlendiği ise kurumdan kuruma değişir.

IIFransa ve Binance: söz neye dayanıyor

Aynı hafta iki kurum siber saldırı sonrası açıklama yaptı. Bu kez tehlike dışarıdan geldi.

Fransız banka Crédit Mutuel Arkéa, 4 Kasım’da müşteri varlıklarının etkilenmediğini açıkladı. Bankaya göre olay yalnızca bazı transferlerin gecikmesine yol açtı. Bu bilginin kaynağı bankanın kendi açıklaması. Gecikmenin süresi ve etkilenen müşteri sayısı açıklamada yok.

Kripto borsası Binance, 3 Kasım’da 29 Ekim’deki güvenlik olayının ilk bulgularını yayımladı. Binance’e göre yaklaşık 6,34 milyar dolarlık dijital varlık etkilendi. Bunun yaklaşık 2,85 milyar doları donduruldu ya da yakalandı. Binance, kaybı kullanıcılarının değil kendisinin karşılayacağını söylüyor.

İki açıklama da kurumların kendi sitesinden geliyor. Kurumların bunu söylediği kesin. Söylediklerinin doğruluğunu ise bağımsız bir kaynak henüz teyit etmedi.

İki söz aynı ağırlıkta değil. Bankacılıkta mevduatın arkasında yasal bir güvence çerçevesi bulunur. Kripto borsasında güvence, borsanın kendi kaynağı ve verdiği sözdür. Arkéa’da bu hafta devreye giren bir güvence mekanizması yok. Burada yalnızca çerçevenin varlığından söz ediyoruz. Bu karşılaştırma bir CalibrateAtlas yorumu.

Profesyonelin sorusu iki ayrı yerde doğuyor. Bankada operasyonel dayanıklılık ekibi şunu sorar: Transfer gecikmesi hangi hizmet taahhüdüne dokundu? Kripto tarafında karşı taraf riskini ölçen ekip başka bir soru sorar: Bir borsanın “kaybı biz karşılarız” sözüne risk modelinde ne kadar ağırlık verilmeli?

IIIABD: bir kurumun sistemden kesilmesi

Üçüncü sarsıntı bir düzenleyiciden geldi. ABD Hazinesine bağlı FinCEN, 6 Kasım’da kripto borsası MEXC Global için bir emir yayımladı. Emir, ABD finansal kurumlarının bu borsayla fon transferi yapmasını engelliyor.

Gerekçe FinCEN’in bulgusu. FinCEN’e göre borsa en az 16 milyar dolarlık yasa dışı işleme aracılık etti. Bu işlemler İran, Kuzey Kore ve Rusya yaptırımlarının delinmesiyle bağlantılı.

Emir resmi kayıt ve teyitli. Ancak bu bir idari emir, mahkeme kararı değil. 16 milyar dolar da FinCEN’in bulgusu, bir mahkemenin hükmü değil.

ABD’deki bireysel kullanıcılara etkisi henüz ölçülmüyor. Resmi metin kurumlara yöneliyor. Muhabir bankacılık ve ödeme ekiplerinin sorusu net: Böyle bir emri karşı taraf taramasına ne kadar hızlı uygulayabiliyorlar?

IVKoruma çevresi daralıyor mu?

Üç sarsıntı yan yana gelince akla bir soru geliyor. Paranın güvenle durabileceği yerler azalıyor mu? Aynı haftanın diğer kayıtları başka bir tablo gösteriyor.

Yeni Zelanda merkez bankası RBNZ, 3 Kasım’da Revolut’u ülkede kayıtlı banka olarak tescil etti. Revolut bu kayıtla bankacılık hizmeti verebilecek. Revolut’un değerlemesi ise bir ikincil hisse satışında 115 milyar dolara çıktı. Bu son bilgi ikincil bir kaynaktan, TechCrunch’tan geliyor.

Yeni Zelanda’daki Revolut müşterisi için anlamı şu: hizmeti artık bir bankacılık lisansı altında alacak. Kaç müşterinin bu kapsama girdiği açıklanmadı.

ABD’de türev piyasası düzenleyicisi CFTC’nin personeli bir mektup yayımladı. Mektuba göre bir takas kuruluşu, günlük mutabakat için bir trust company kullanabilir. Koşul, onu bir mutabakat bankası gibi ele almasıdır. Bu bir personel tutumu, komisyonun kuralı değil.

Profesyonel için soru şurada. Mutabakat bankası tanımı genişlerse karşı taraf riski çerçevesi nasıl değişir? Bu mektup o soruyu açıyor, ama cevaplamıyor.

Bu kayıtlar bir yön gösteriyor olabilir. Düzenleyiciler paranın durabileceği yerleri genişletiyor, ama aynı kural setine bağlayarak. Bu bizim hipotezimiz. Dayanağı bir haftada görülen birkaç kayıt. Ölçeği ve kalıcılığı henüz ölçülmedi.