Taslak makinede, imza insanda

Bu haftanın tek cümlelik özeti: Yapay zekâ bu hafta alışverişte, kredide ve itirazlarda iş devraldı, ama elimizdeki rakamların hepsi kurumların kendi beyanı ve hiçbiri müşteri sonucunu bağımsız olarak ölçmüyor. Bu nedenle kanıt olgunluğu: ERKEN SİNYAL.

Üç soru bu haftayı okumayı kolaylaştırıyor. Başlıkların altında gerçekte ne oluyor? Neden aynı hafta birçok kurum aynı türden rakam açıklıyor? Ve işler hızlandığında hata olursa bedeli kim ödüyor?

IAjanınıza verdiğiniz yetki

Bireysel tüketiciyi doğrudan ilgilendiren gelişme Walmart’tan geldi. Walmart, Agent Gateway adlı bir servis açtı. Bu servis, onaylı yapay zekâ ajanlarının kullanıcı adına arama yapıp satın almasına izin veriyor. Haberi TechCrunch, Walmart CEO’su John Furner’ın Masters of Scale zirvesindeki konuşmasından aktardı.

Bireysel tüketici için asıl değişiklik bir ay kadar sonra geliyor. Her ajanın müşteri hesabında ayrı bir profili olacak. Kullanıcı ya her satın alma için onay isteyecek ya da ajana kendi belirlediği bir harcama sınırı verecek. Walmart bunu bir kredi kartına yetkili kullanıcı eklemeye benzetiyor. Aktarılan kurallara göre ajan ödeme bilgisine erişemeyecek, kullanıcının talebinin ötesine geçemeyecek ve kurala uymazsa engellenecek. Ajan beklendiği gibi davranmazsa da Walmart’ın iade süreci geçerli olacak.

Amazon Eylül’de ajanların sitesinden alışveriş yapmasını engellemişti; Walmart ise kapıyı açıyor, ama onay ve harcama sınırıyla. Yani ajanlı alışverişte asıl soru teknolojinin hazır olup olmadığı değil, yetkinin sınırını kimin çizdiği. Şimdilik elimizde bir duyuru var, kullanım verisi değil: Walmart bu kapıdan kaç kişinin geçtiğini, kullanıcıların her siparişi mi onayladığını yoksa limit verip mi bıraktığını henüz açıklamadı.

IIİtirazınız üç günde kapanıyor, peki sonucu?

Kart ekstresinde tanımadığı bir harcamaya itiraz eden müşteri için Bank of Ireland’ın açıklaması somut. Bankanın kendi beyanına göre itirazların beşte dördünden fazlası şu anda üç günde kapanıyor. Banka iki rakam daha verdi. Bir aracı, müşteriler için 55 milyon euro olası vergi iadesi tespit etmiş. Dolandırıcılık tespiti de günde yaklaşık 2,9 milyon işlemi tarıyor.

Bu rakamları okurken iki ayrım önemli. 55 milyon euro ödenmiş bir tutar değil, tespit edilmiş bir olasılık. Üç günde kapanan itirazların ne kadarının müşteri lehine sonuçlandığı ise açıklanmadı. Hız müşteri için iyi haber olabilir. Ama hızlı kapanan dosyanın doğru kapandığını gösteren veri yok.

IIIKredi masasında taslak makinede

İşletme sahibi açısından en çarpıcı rakam TD’den geldi. Banka, ticari kredi analizinin ilk taslağını “30 dakikanın altında” hazırladığını açıkladı. Bu süre daha önce “üç iş gününe kadar” çıkıyordu. İşi yapan araç TD Credit Assist.

Taslağı yine insanlar inceliyor. TD’de 300’den fazla kredi uzmanı var ve bu ekip yılda 10.000’i aşkın kredi notu hazırlıyor. Değerlendirilen segmentlerde taslakların yüzde 95’i uzman incelemesinden geçti. Bu bir doğruluk oranı değil, onaydan geçme oranı. Ölçüm de bankanın kendisine ait.

Customers Bank seçili ticari kredileri yedi günde kapattığını söyledi. Tipik süre 30 ila 60 gün. Banka, çalışanlarının tahminen 76.000 saat kazandığını ve yıllık 15 milyon doları aşkın kapasite oluştuğunu da açıkladı. Bu bir tasarruf değil, kapasite tahmini.

İki duyuru daha aynı yöne işaret ediyor. Santander deneysel kullanımlarda etkileşim başına maliyeti yaklaşık 5 eurodan 0,03 euroya indirdi. Emirates NBD ise OpenAI modellerini Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ülke içi altyapıda kullanacağını duyurdu. Banka, bunu yapan MENA bölgesindeki ilk banka olacak.

TD örneğinde iş açıkça bölünüyor: taslağı makine hazırlıyor, kararı insan veriyor. Bu düzenin de bir riski var. Taslakların yüzde 95’i onaydan geçiyorsa, uzman bir süre sonra onları daha az dikkatle okuyabilir. Bu bizim hipotezimiz. Bu hafta açıklanan rakamların hiçbiri, uzmanın taslağı ne kadar dikkatle incelediğini ölçmüyor.

IVÖdemeyi ajan yaptığında

İşletmeler arası ödemede bu haftanın en somut adımı Visa, BILL ve Billtrust’tan geldi. Üç şirket ilk canlı pilotu başlattı. Pilotta bir ödeme ajanı, alıcının onayladığı tedarikçi faturasını kendisi ödüyor. Ödeme tokenize kart bilgisiyle yapılıyor. Ajanın tedarikçi portalına şifreyle girmesine gerek kalmıyor. Kaç işlem yapıldığı açıklanmadı.

Asya’da da benzer bir hazırlık var. Malezya ve Tayland merkez bankaları, Singapur Para Otoritesi’nin BLOOM girişimine katıldı. Girişim, tokenize mevduat ve düzenlenmiş stablecoin için ortak yaklaşımlar geliştirecek. Ajanlı ödemeler de bu kapsamda. Yani üç ülke arasında bu yollarla henüz para gönderilmiyor. Şimdilik bunun nasıl yapılacağı üzerinde birlikte çalışıyorlar.

VPara katmanında kural yazıldı, yürürlük Ocak’ta

Ajanların ve bankaların kullanacağı para katmanında ABD’de belirleyici bir adım atıldı. ABD’de bankaları denetleyen OCC, GENIUS Yasası’nın nihai kuralını yayımladı. Kurala göre ödeme stablecoin’i çıkaran şirketler, piyasadaki her bir dolarlık token için bir dolar rezerv tutacak. Kullanıcı parasını geri istediğinde, şirket bu parayı iki iş günü içinde ödeyecek. Kural nihai, ama yürürlük tarihi 18 Ocak 2027; yani bugün yürürlükte değil. Stablecoin tutan birey için anlamı şu: bu tarihten sonra rezerv ve geri ödeme standardı yasal güvenceye kavuşacak.

Ürünler ise kuraldan önce canlı. J.P. Morgan, USD mevduat token’ı JPM Coin’i Ethereum’da kurumsal müşterilere açtı. Token daha önce Base’de kullanılıyordu. J.P. Morgan Asset Management da tokenize para piyasası fonlarını Solana’da nitelikli yatırımcılara sundu. İkisi de bireye açık değil ve ikisi de bankanın kendi açıklaması. J.P. Morgan’ın verdiği günlük 7 milyar dolar, JPM Coin’in değil, tüm Kinexys platformunun ortalaması.